Mark Schouten - 29 juli 2026

Het lijkt vrij vanzelfsprekend dat een goed zadel en een comfortabele zithouding belangrijk zijn tijdens het wielrennen. Toch is de vraag "ervaar je zadelpijn of zit gerelateerde klachten tijdens of na het fietsen" altijd eentje die ik stel bij mensen die bij mij komen voor een bike-fit, maar dit niet expliciet hebben vermeld in de vragenlijst of benoemen tijdens het intake-gesprek. Heel vaak is het antwoord op deze vraag "ja, maar dat hoort nou eenmaal bij het fietsen" of "na een aantal maanden doorzetten gaat het wel beter met de pijn". Kennelijk accepteren mensen dus een bepaalde mate van ongemak en zadelpijn als inherent onderdeel van de sport. Maar dat zou het natuurlijk helemaal niet moeten zijn. Uiteraard zullen de meesten van ons een wat beurs gevoel overhouden na die jaarlijkse mega-rit van 200km met fietsvrienden, maar tijdens of na elke rit pijn ervaren, is gewoon niet oké.

Het belang van een goed zadel moet niet onderschat worden. Eigenlijk is fietsen een beetje een gekke beweging: je bovenlichaam is relatief statisch terwijl je onderlichaam juist heel dynamisch is. Dit alles komt bij elkaar bij het bekken en dus bij het zadel. Deze moet zowel stabiliteit bieden, maar ook voldoende beweeglijkheid toelaten voor de benen.

Klachten die veel voorkomen en primair door een verkeerd zadel worden veroorzaakt zijn schade en irritatie aan de huid door schuurplekken of overmatige druk (of onder de huid, zoals een abces of 'derde bal'), gevoelloosheid van geslachtsdelen, een diepe pijn in de zitbotjes, stekende pijn in de liezen, en ga zo maar door. Dit komt bij zowel mannen als vrouwen voor en is niet voorbehouden aan specifieke leeftijdsgroepen. Iedereen kan een vorm van zadelklachten ontwikkelen.

Er zijn echter ook heel veel secundaire klachten die kunnen ontstaan door een verkeerd zadel. Denk aan rug-, knie- en heupklachten als gevolg van aangepast beweeggedrag, het vermijden van pijn en veelvuldig schuiven en bewegen op het zadel. Nóg een reden waarom ik zadelpijn altijd expliciet uitvraag.

Maar wat is een goed zadel? Dat is best een ingewikkelde vraag. Mensen die al langere tijd last hebben van zadelpijn hebben vaak al veel zadels geprobeerd en soms behoorlijk veel geld uitgegeven. Ik zie mensen heel slecht zitten op dure zadels, maar ook heel goed zitten op goedkope zadels. De prijs zegt dus kennelijk niet zo veel over of een zadel goed voor je is of niet. Er zijn heel veel variabelen die van invloed zijn op hoe iemand op het zadel zit, niet in de laatste plaats de afstelling van de gehele fiets. De hoogte van het zadel, de hoek, de voor-achterwaartse instelling, de lengte van de stuurpen, de hoogte van het stuur, zelfs de positie van de schoenplaatjes kan van invloed zijn. Het gaat wat ver om dit allemaal hier te behandelen, dus laten we ervan uitgaan dat de bike-fit goed gedaan is.

Het eerste wat ik vaak doe is middels een digitale drukplaat de afstand van de zitbeentjes opmeten. Dit geeft in grote lijnen al aan welke breedtemaat zadel nodig is. Ik neig ernaar te zeggen dat veel mensen eerder op een te smal zadel zitten dan te breed. Daarnaast kijk ik tijdens het lichamelijk onderzoek naar iemands mobiliteit en lenigheid, omdat dit kan meespelen in de keuze van het zadel. Mensen die wat makkelijker hun bekken kunnen kantelen hebben soms een ander zadel nodig dan zij die dat niet kunnen. Ook de rijstijl of de wens om op een bepaalde manier te kunnen zitten, draagt bij aan de keuze. Iemand die diep zitten, aerodynamica en wendbaarheid hoog op het lijstje heeft, prefereert wellicht een ander zadel dan iemand die vooral lange stukken wat meer rechtop wil kunnen volhouden.

Tijdens het testen van het zadel maak ik gebruik van een zadeldrukmatje die over het zadel heen wordt geschoven. Deze 'pressure-mapping' laat niet alleen zien waar en hoe hoog de druk is, maar ook hoe deze is verdeeld over het zadel en de mate waarin iemand beweegt tijdens het fietsen. Op deze manier kan ik verschillende zadels en instellingen goed met elkaar vergelijken en daarmee tot een beter advies komen.

Het perfecte zadel bestaat niet, wél het perfecte zadel voor jou. Iemands bouw, rijstijl, lenigheid, fietsafstelling, soort fiets, ambities en persoonlijke wensen zijn allemaal van invloed op die keuze.

Mark Schouten

Sportfysiotherapeut en bike-fitter bij Sportgeneeskunde Midden Nederland